هفتبرکه: بازیهای فکری با کلمات جذابیتی چندگانه دارد: هم سرگرمکننده است و هم آموزنده؛ و هم به تقویت حافظه کمک میکند. اگر این بازی با کلمات به زبان محلی باشد، جذابیتهای دیگری هم اضافه میشود: برانگیختن حس نوستالژی، و کمک به حفظ آن زبان. این یکی از اهدافی است که حسن حسینی و سعید جعفری […]
زبان محلی
هفتبرکه: در هشتگ «گنجینه»، محمدحسن روستایی، نویسنده و پژوهشگر گراشی، بخشهایی از کتاب منتشرنشدهاش، «فرهنگ کنایات، اصطلاحات و مثلهای گراشی» را با خوانندگان هفتبرکه به اشتراک میگذارد. در این شماره، روستایی به مصدر قدیمی و اهریمنیِ «دراییدن» پرداخته است؛ فعلی که امروزه نیز در زبان گراشی، در افعالی مثل «اَدَرِ» و «داردای» (هر دو به […]
هفتبرکه: در ادامهی سلسله مباحث گویش گراشی در هفتبرکه با هشتگ «گنجینه»، محمدحسن روستایی، نویسنده و پژوهشگر گراشی، به مصدر قدیمی «ویشوفتن» و کلمهای مرسوم در زبان محلی امروز ما که احتمالا از این مصدر گرفته شده، پرداخته است: «وش» یعنی عطسه. محمدحسن روستایی: در فرهنگ خرافات، هرگاه کسی موقع حرکت از منزل، «وَشَ» vaša […]
هفتبرکه – مریم مالدار: ما جنوبیها مردمان بارانندیدهای هستیم. شاید همین کمیابی باران است که باعث میشود با دیدن لکهای ابر در آسمان، ناخودآگاه لبخند بر لبانمان بنشیند و دلهایمان غرق دعا برای بارشی زلال شود. ما با نخستین قطره، بیدرنگ به توصیهی سهراب گوش میسپاریم: «زیر باران باید رفت…» بله، ما جنوبیها باران را […]
هفتبرکه: در نشست علمیِ «زبان روایت و پژوهش» به بهانهی چاپ کتاب «چش و تش: ۱۵ نوشتار درباره زبان، فرهنگ و مردم جنوب مرکزی ایران» جمعی از صاحبنظران و پژوهشگران گراش با دو تن از نویسندگان این کتاب، امیرحسین نوبهار و شایان تدین، به گفتگو در مورد این کتاب و شیوهی طرح بحث و پژوهش […]
هفتبرکه – سمیه کشوری: کَلَنگْ کُلُنگ، اَوَواک، جِنْگَرَپا، پِلَسپِلَس، کَکَکاک. اینها نمونهی کلماتی هستند که در طول روز در صحبتهایمان با همدیگر استفاده کردهایم و میکنیم. به این گونه کلمات در ادبیات فارسی «نامآوا» میگویند. اینجا سعی داریم نامآواهای زبان خودمان یعنی گویش گراشی را جمعآوری کنیم. قبل از آن، کمی دربارهی خود «نامآوا» توضیحاتی […]
هفتبرکه: این که زبان منطقهی ما یکی از بازماندگان زبان فارسی میانه (یا پهلوی ساسانی) است، امروزه امری پذیرفتهشده است. از طرفی دیگر، واضح است که این زبان با گویشها و لهجههای مختلفش در شهرهای مختلف، دستخوش تغییرات زیادی شده است. در برخی گویشها، آمیختگی این زبان با زبان فارسی معیار بسیار زیاد است، و […]
هفتبرکه – مسعود غفوری: در نظرسنجیهای مختلف، حدود ۴۰ درصد از مخاطبان هفتبرکه گفتهاند که ترجیح میدهند با کودکانشان به زبان فارسی صحبت کنند. دربارهی دلیل این انتخاب و برای رد و تایید آن بحثهای زیادی مطرح شده است، از دفاع از لهجهی بهتر و توانایی یادگیری چند زبان گرفته تا نگرانی دربارهی رابطهی زبان […]
هفتبرکه – شایان تدین: احمد اقتداری کارِ جدیِ خود را در زمینهی تصحیحِ متون و تحقیق دربارهی جنوبِ ایران در میانهی دههی سی آغاز کرد. «زبان لارستانی: جستاری در زبان و فرهنگ مردم» عنوانِ مجموعه یادداشتهایی از ایشان است که در نشرِ همسایه گراش در سال ۱۳۸۴ به همت صادق رحمانی گردآوری و یکجا منتشر […]
هفتبرکه – مسعود غفوری: بحث نام زبانی که به آن سخن میگوییم از سالهای پیش وجود داشته است و به ویژه در شش ماه گذشته، یادداشتهای فراوانی از صاحبنظران شهرهای مختلف دربارهی آن نوشته شد و گریشنا بیشتر آنها را منتشر کرد. (در گریشنا) این بحث علمی نکتههای تازهای از زبان و فرهنگ ما را نشان […]
هفتبرکه – گریشنا: انوشیروان ابراهیم نژاد، فعال اجتماعی و فرهنگی اهل اوز، با ارسال مقالهای برای گریشنا، بحث در مورد نام زبان منطقه را ادامه میدهد. نویسندهی کتاب «تلخ و شیرین» (انتشارات اناالحق، ۱۳۹۷) هر دو اسم «اچمی» و «لاری» را با ذکر دلایلی رد و نام «پارسیک» را پیشنهاد میکند. او اعتقاد دارد «یک […]
هفتبرکه – غلامحسین محسنی*: فرهیخته گرامی، آقای مهندس عبدالله خضری، مبحثی پیرامون گویش اوزی و منشا آن منتشر نمودهاند (در گریشنا بخوانید). فرهیختهی دیگر، آقای رستم فتوت، نیز نام «ایراهستانی» را برای زبان منطقه پیشنهاد دادهاند (در گریشنا بخوانید). در این گفتار، از دید تاریخ به گسترهی جغرافیایی مردم «اچمیزبان» و «ایراهستان» میپردازیم. در ابتدا […]