هفت‌برکه‌ – مبینا‌ پزشک: امروز ۲۵ آبان‌ماه در تقویم «روز صنعت نوشت‌افزار» نام‌گذاری شده است‌. به همین بهانه، به بخشی از بازار این صنعت و وضعیت فعلی آن در گراش نگاهی خواهیم داشت. در این گزارش به سراغ نوشت‌افزار‌های بزرگتر و قدیمی‌تر رفته‌ایم و آنها از چالش‌ها، خاطرات و جزییات این شغل می‌گویند. کسانی که سال‌هاست در این حوزه فعالیت می‌کنند و تا حدودی شاهد تغییرات این صنعت بوده‌اند: دو پیشکسوت، یعنی محمدعلی رسولی‌نژاد و محمدرضا ایزدی؛ و دو چهره‌ی جوان‌تر، محمدجعفر اسدی و محمود آذرآیین.

14050825 Nevesht Afzar 1

خاطره‌ی ورود به یک نوشت‌افزار در دوران کودکی، همیشه با وسوسه‌های شیرین همراه بوده است. ما با یک لیست خرید مشخص وارد نوشت‌افزار می‌شدیم، اما بلافاصله با دیدن دفترچه‌هایی با جلد‌های فانتزی، مدادرنگی‌های رنگارنگ و پاکن‌های جدید، تمام برنامه‌مان به هم می‌ریخت. آن همه زیبایی و تنوع که با نظم در قفسه‌های مختلف چیده شده بودند، همیشه حواسمان را از لیست اصلی خرید پرت می‌کردند و باعث می‌شدند با پلاستیکی از لوازم فانتزی که فقط از روی علاقه، آن‌ها را انتخاب کرده بودیم از فروشگاه خارج شویم.

معرفی چهار نوشت‌افزار قدیمی در گراش

محمد‌رضا ایزدی، متولد شهریور‌ماه سال ۱۳۲۸ مسئول نوشت‌افزار نور‌ دانش و از پیشکسوت‌های این صنف است؛ او چهار فرزند به‌نام‌های یاسر، مهدی، زهرا و زهره دارد که ۴۷‌ساله، ۴۶‌ساله، ۴۱‌ساله و ۳۷‌ساله‌اند. نوشت‌افزار نور دانش در خیابان امام خمینی (ره) جنب مسجد‌الغدیر قرار دارد و شماره آن ۰۹۱۷۱۸۲۱۰۳۴ است. هفت‌برکه، چند سال قبل با آقای ایزدی در ستون گپتریا گفتگو کرده است که می‌توانید از اینجا بخوانید.

محمد‌علی رسولی‌نژاد متولد اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۳۵ مسئول سرای‌ هنر و یکی از قدیمی‌های این صنف در گراش است که چند نسل او را به یاد دارند. او چهار فرزند به‌ نام‌های سمیه، مرضیه، عاطفه و عارفه دارد که ۴۴‌ساله، ۴۲‌ساله، ۳۹‌ساله و ۳۱‌ساله هستند. نوشت‌افزار سرای هنر واقع در خیابان امام مقابل بانک تجارت مرکزی، کوچه شهید باقر‌پور و شماره تلفن آن ۰۷۱۵۲۴۴۳۷۴۴ است. هفت‌برکه، چند سال قبل با آقای رسولی‌نژاد در ستون گپتریا گفتگو کرده است که می‌توانید از اینجا بخوانید.

محمد‌جعفر اسدی متولد سال ۱۳۵۹ مسئول فرهنگ‌سرای سینا است. او سه‌ فرزند به‌ نام‌های یلدا، فاطمه و طاهره دارد که به‌تریتب ۱۷‌ساله، ۱۰‌ساله و ۷‌ساله هستند. فرهنگ‌سرای سینا در بلوار معلم، روبه‌روی جهاد کشاورزی قرار دارد؛ و شماره تماس آن ۰۹۱۷۸۸۱۴۴۷۶ است.

محمود آذرآیین متولد سال ۱۳۶۷ مسئول نوشت‌افزار نوین است. آذرآیین یکی از همکاران هفت‌برکه هم محسوب می‌شود و خوانندگان هفت‌برکه با گزارش‌های هواشناسی او آشنایی دارند. او دو فرزند به نام‌های علی و زینب دارد که ۱۳ و ۱۰ساله هستند. نوشت‌افزار نوین در بلوار معلم روبه‌روی استادیوم قرار دارد و شماره تماس آن ۰۷۱۵۲۴۵۱۲۳۰ است.

نوشت‌افزاری شغل شریف، تمیز و فرهنگی است

محمد‌رضا ایزدی از تاسیس نوشت‌افزارش می‌گوید: «نوشت‌افزار نور دانش در سال ۱۳۵۲ تاسیس شده است. ما همه روزه به‌جز روزهای تعطیل از ساعت ۷:۳۰ دقیقه یا ۸ صبح الی ساعت ۱۳ و بعد از ظهر از ساعت ۱۶ الی ۲۰ فعالیت داریم.»

14050825 Nevesht Afzar 2

محمد‌‌علی رسولی‌نژاد درباره تأسیس نوشت‌افزارش توضیح داد: «سال ۱۳۶۸ پروانه کسب نوشت‌افزار سرای هنر صادر شد. این نوشت‌افزار قبلا جنب حسینیه اعظم، پاساژ سعادت، طبقه زیر‌زمین بوده است. در این فروشگاه از روز شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۸ صبح الی۱۳ و بعد‌ از‌ ظهر از ساعت ۱۶ الی ۲۰ در خدمت مشتریان هستیم‌.»

محمد‌جعفر اسدی؛ مدیر فروشگاه سینا نیز گفت: «فرهنگ‌سرای سینا در سال ۱۳۷۷ تاسیس شده است که در ایام هفته از ساعت ۸:۳۰ دقیقه صبح الی۱۳ و بعد از ظهر از ساعت ۱۶:۳۰ الی ۲۰ و جمعه‌ها بعد از ظهر از ساعت ۱۷ الی ۹ شب در فروشگاه فعالیت داریم.»

محمود آذر‌آیین در مورد تاسیس مغازه‌اش می‌گوید: «نوشت‌افزار نوین در سال ۱۳۸۹ تاسیس شده است. این نوشت‌افزار قبلا در بلوار معلم جنب بانک ملی قرار داشت؛ ما از شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۹ صبح الی ۱۰ در خدمت مردم هستیم که البته زمان اوج کار هم طبیعتاً ساعت کاری ما افزایش پیدا می‌کند.»

در اوج کار، ساعت کاری‌ما هم افزایش می‌یابد

خدمات هر فروشگاه چیست؟ ایزدی می‌گوید: «خدمات ما شامل کپی، چاپ، کتب درسی و مذهبی، کتاب کودکان، محصولات رنگی، پرچم و پارچه‌های محرمی است.»

رسولی‌نژاد در مورد خدماتی که در نوشت‌افزارش ارائه می‌شود توضیح داد: «سرای هنر کار‌های کپی، چاپ و فروش وسایل هنری و اداری را به عهده دارد. من به نوشت‌افزاری علاقه داشتم؛ دوران ابتدایی را در مدرسه ابدی گذراندم و آن زمان هم به روزنامه‌‌دیواری و کتاب علاقه‌مند بودم و جدول و معما حل می‌کردم و یا با دوستانم هم خطاطی انجام می‌دادیم چون که شغل تمیز و شریف و فرهنگی است.»

و اسدی افزود: «در فرهنگ‌سرای سینا علاوه بر نوشت‌افزار تخصصی هنری و معماری، خدمات چاپ و کپی، پرینت و فنر‌کشی کتاب هم انجام می‌شود.»

آذرآیین هم در مورد خدمات نوشت‌افزار نوین حرف زد و گفت: «در این فروشگاه خدمات نوشت‌افزار، چاپ، کپی و… انجام می‌شود و باید بگویم که من بیشتر به خاطر علاقه شخصی‌ام وارد این مسیر شدم.»

اولین چاپخانه نقشینه بهار توسط سرای‌هنر

دلیل انتخاب این شغل چیست؟

ایزدی از انتخاب این حرفه به دلیل علاقه‌ی هنری گفت: «راستش را بخواهید من اولین معلم بومی گراشی بودم و سال ۱۳۵۱ در اداره آموزش و پرورش شهرستان گراش مشغول به کار شدم. از آن‌جایی که فرهنگی هستم؛ علاقه زیادی به کار‌های هنری داشتم و به همین دلیل این صنف را انتخاب کردم.»

محمد‌علی رسولی‌نژاد نیز از دلیل انتخاب این شغل توضیح داد: «فکر کنم که بزرگترین نوشت‌افزار گراش و منطقه همین سرای‌هنر است؛ از نظر وسعت مکانی، انواع نوشت‌افزار، لوازم اداری و… باید اضافه کنم که ما اولین تولیدی دفترچه مدرسه و صحافی در منطقه جنوب هستیم و چاپخانه نقشینه بهار را در سال ۱۳۷۶ راه‌اندازی کرده‌ایم.»

و محمد‌جعفر اسدی افزود: «به پیشنهاد مهدی آتشی که او این واحد تجاری را در دهه ۷۰ تاسیس و بعد از گذشت چند سال کار کردن در ملک من به‌صورت اجاره حضور داشت، او قصد فروش فروشگاه را داشت و به بنده پیشنهاد داده شد و از آن‌جایی که من به دنیای هنر و فانتزی علاقه داشتم این پیشنهاد را قبول کردم و مراحل واگذاری انجام شد.»

بزرگترین تغییر؛ افزایش وسعت فروشگاه است

آذر‌آیین از تغییراتی که از روز تاسیس نوشت‌افزارش تا به حال مشاهده کرده است، می‌گوید: «بزرگترین تغییر افزایش وسعت فروشگاه است که در حال حاضر بخش اصلی فروش ما لوازم‌التحریر است اما سعی کرده‌ایم هر آن چیزی که نیاز دانش‌آموز است را در یک مجموعه تهیه کنیم! مثلا از خرازی گرفته تا اسباب‌بازی، بازی‌های فکری، مهندسی، طراحی و…»

و اسدی درباره تغییرات نوشت‌افزاری اشاره کرد: «تغییرات که به وفور دیده می‌شود؛ منتها دو دهنه مغازه شرایط خاصی داشت و به تدریج فروشگاه توسعه داده شد و از دو دهنه به پنج دهنه با دکوراسیون جدید و بروز و با تنوع و صنف‌های تخصصی در محور لوازم‌التحریر به رشد و توسعه رسید.»

شهریور و مهر، دو ماه پربازده برای نوشت‌افزاری‌ها

معمولا شلوغ‌ترین ماه‌های نوشت‌افزاری‌ها، فصل مدارس و ماه‌های آغاز آن است. محمد‌علی رسولی‌نژاد از ماه‌های پربازده برای فروشگاهش سخن گفت: «شهریور‌ماه و مهر‌ماه مشتری بهتری داریم و بقیه ماه‌ها خب به نسبت، مشتری‌ها کم می‌شود اما به هرحال روزی‌رسان خداست.»

و محمد‌جعفر اسدی توضیح داد: «بخش اصلی فروش در لوازم‌التحریر ما نسبت به موقعیت سال کاملا متفاوت است. در ماه‌های سال از برج مرداد الی اواخر شهریور بیشتر لوازم‌التحریر، کیف مدرسه و… و در بقیه طول سال تا قبل از شروع تعطیلات، معمولا محصولات مختلف به‌صورت عادی و مساوی به‌فروش می‌رسد؛ همچنین محصولات بازی‌های فکری را نیز در طول سال فروش داریم، ولی در ایام تعطیلات تابستان، فروش بازی‌های فکری بیشتر می‌شود.»

محمود آذرآیین نظرش در رابطه با ماه‌های پربار چنین بود: «پرباز‌ده‌ترین ماه‌های سال برای ما شهریور‌ و مهر‌ماه است. البته در ماه‌های کم‌بازده هم با تهیه ملزومات غیر تحریری مثل بازی فکری، اسباب‌بازی و… سعی می‌کنیم که فعالیت نوشت‌افزار را مدیریت کنیم.»

و محمد‌رضا ایزدی هم همین ماه‌ها را نام می‌برد و می‌گوید: «شهریور‌، مهر و آبان‌ماه ماه‌های پربازده‌ای هستند؛ چون کار‌های کپی، چاپ و… در چنین ماه‌ها بیشتر انجام می‌شود.»

چالش ما فصلی بودن شغلمان است

هر شغلی چالش‌هایی دارد و چالش این شغل، گران بودن نوشت‌افزار و فصلی بودن فروش آنها است. رسولی‌نژاد از چالشش در صنف نوشت‌افزاری توضیح داد: «مهم‌ترین چالش ما در حال حاضر این است که اجناس فانتزی از کشور چین وارد بازار می‌شود و مرغوب نیست و همچنین قیمت آن‌ها بالاست و خرید دانش‌آموز هم کمتر است.»

14050825 Nevesht Afzar 3

اسدی چالش فروشگاهش را تورم می‌داند؛ او می‌گوید: «چالش ما تورم و عدم ثبات قیمت‌ها مخصوصا در اجناس خارجی است.»

آذر‌آیین افزود: «از نظر من چالش ما فصلی بودن شغلمان است.»

و ایزدی ادامه داد: «اغلب دانش‌آموزان توقعاتی دارند که با توجه به نوسانات قیمت، نارضایتی ایجاد می‌شود؛ در واقع برخی از موارد درخواستی در دسترس نیست.»

دانش‌آموزان ابتدایی؛ به‌دنبال طرح‌های فانتزی

مشتری‌های این صنف بیشتر از چه گروه‌هایی و از کجا هستند؟ محمدعلی رسولی‌نژاد از مراجعه‌کنندگان فروشگاهش گفت: «دانش‌آموزان، دانشجو‌ها، کارمند ادارت و دیگر افراد جزو مشتریان نوشت‌افزار ما هستند. خب دانش آموزان کلاس‌های ابتدایی بیشتر به دنبال طرح‌های جدید و فانتزی هستند، اما دانش‌آموزان مقطع متوسطه کمتر این انتظار را دارند و بیشتر به دنبال جنس‌های با کیفیت‌تر هستند.»

و محمد‌جعفر اسدی ادامه داد: «از آن‌جایی که مجموعه ما در زمینه محصولات تخصصی وسایل هنری، معماری و گرافیک مجموعه کاملی را در اختیار دارد توانسته است از کل منطقه مشتریان خاصی داشته باشد! اساتید برجسته شهر‌های همجوار از مجموعه ما و تنوع محصولات، کیفیت محصولات تخصصی هنری و قیمت آنها رضایت کامل دارند تا جایی که انتظار دارند شعبه دیگری از مجموعه ما در شهرستان‌های خودشان هم راه‌اندازی شود.»

و محمود آذرآیین از مشتریان نوشت‌افزارش گفت: «می‌شود گفت که تقریبا همه اقشار جامعه همچون دانش‌آموزان، دانش‌جویان، هنرمندان و یا کارمندان مشتریان ما هستند چرا که در فروشگاه ما برای همه‌ آنها لوازم مورد نیازشان تدارک دیده شده است.»

محمد‌رضا ایزدی هم افزود: «مشتریان ما هم مثل سایر نوشت‌افزار‌ها همان دانش‌آموزان، دانشجویان، کادر مدارس، ادارات و عموم مردم هستند.»

نوشت‌افزاری درآمد چندانی ندارد

چه توصیه‌ای به کسانی دارید که می‌خواهند وارد این کار بشوند؟ این سوال بعدی من از مدیران این نوشت‌افزاری‌ها بود.

توصیه رسولی‌نژاد به فردی که می‌خواهد وارد بازار نوشت‌افزاری شود، اینطور بود: «فرد اول باید بررسی کند که شهری مثل گراش با این مقدار نوشت‌افزار آیا می‌تواند درآمدی داشته باشد یا خیر. نظر من این است که هرچه نوشت‌افزار بیشتری داشته باشیم بهتر است، اما درآمد آنچنانی ندارد.»

اسدی توصیه‌اش به افراد علاقه‌مند به فروشگاه لوازم‌التحریری این است: «به‌نظر من فروشگاهای مختلف تحریر مشتریان متفاوتی دارند. جدای از اینکه دغدغه اصلی مردم در شرایط حساس فعلی قیمت مناسب است. مشتریان مجموعه ما به دو بخش تقسیم می‌شوند، طیفی از مشتریان قطعا به‌دنبال وسایل فانتزی و عمومی هستند، ولی بیشتر مشتریان دنبال کیفیت بالا و برند‌های خاص همراه با قیمت مناسب هستند.»

و آذرآیین ادامه داد: «اگر کسی بخواهد وارد بازار کار نوشت‌افزار شود باید بگویم که شغلی بسیار عالی و آبرومند است اما چندان درآمدی ندارد.»

ایزدی هم از توصیه‌‌اش به مردم علاقه‌مند به راه‌اندازی نوشت‌افزار حرف زد و گفت: «با توجه به اینکه صنف نوشت‌افزاری کاری فرهنگی می‌باشد؛ و سود آن‌چنانی ندارد پس باید در انتخاب این شغل کمی دقت شود.»

خاطرات همگی خوب و راضی‌کننده است

خاطرات این شغل شنیدنی و شیرین و کوتاه است. محمد‌علی رسولی‌نژاد از خاطرات سال‌ها فعالیتش در حوزه‌ لوازم‌التحریر می‌گوید: «تا به‌حال خاطرات همگی خوب و راضی‌کننده بوده‌اند و من هم راضی به رضای خداوند و مشتریان هستم و امیدوارم در این ۳۷ سال فعالیت کسی ناراحت و دلخوری از من نداشته باشد و اگر مشکلی هم بود به بزرگواری خودش حلال کند.»

و محمود آذرآیین با لبخند، یکی از خاطرات دوران بی‌برقی را تعریف کرد؛ او توضیح داد: «دوران کرونا هنگامی که از باز کردن فروشگاه‌ها منع شده بودیم، زمانی که درب برقی را می‌زدیم تا به کار‌های عقب‌افتاده رسیدگی کنیم؛ انگار قتل انجام می‌شد.»

با پیشرفت علم، بازار نوشت‌افزاری تغییر می‌کند

چشم‌انداز این شغل چیست؟ از پیشرفت تکنولوژی تا سلطه‌ی چین بر بازار و تاثیر هوش مصنوعی؛ اینها پاسخ‌های مدیران این گزارش است.

ایزدی در این رابطه ادامه داد: «با پیشرفت کردن علم در تمام دنیا به‌خصوص ایران؛ زمانی که هوش‌مصنوعی به جامعه ما ورود کرده است فکر می‌کنم که فروشگاه‌های نوشت‌افزاری جایگاهی نخواهند داشت.»

پیش‌بینی رسولی‌نژاد از آینده بازار لوازم‌التحریری اینطور است: «پیش‌بینی که دست خداست اما به‌نظرم با پیشرفت علم، بازار نوشت‌افزاری تغییر زیادی خواهد کرد.»

و اسدی ادامه داد: «متاسفانه در تولید وسایل تحریر و هنری در ایران هیچ بهایی برای توسعه و رقابت داده نشده است و ۹۰ درصد اجناس فانتزی محصول کشور چین و به‌صورت قاچاق وارد می‌شود. با این روند آینده تولید لوازم‌التحریر در ایران در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و مردم اعتماد چندانی به محصولات ایرانی ندارند و از نظر کیفیت و قیمت نیز قابل رقابت با نمونه خارجی نیست؛ با تحقیقاتی که انجام داده‌ایم در برخی محصولات هنری که به عنوان ایرانی تولید می‌شود؛ نیز محصول کشور چین قرار دارد.»

آذرآیین پیش‌بینی‌اش از آینده نوشت‌افزاری، مثل پیش‌بینی‌اش از وضعیت جوی دقیق است و گفت: «پیش‌بینی من از آینده بازار نوشت‌افزاری در ایران این است که همیشه در حال پیشرفت و کارآمد خواهد بود! باید اضافه کنم که من همیشه با همه‌ی همکارانم در این حوزه رفیق بوده‌ام تا رقیب؛ برای همه‌ی عزیزان آرزوی بهروزی و سلامتی دارم و امیدوارم که کاسبی همه پر رونق باشد.»

از افزایش نوشت‌افزاری‌ها تا قیمت و تنوع

در سال‌های اخیر تعداد نوشت‌افزاری‌ها در گراش افزایش چشمگیری داشته است. گرانی نوشت‌افزار و نیاز قشر دانش‌آموز و برخی صنف‌ها، دو سوی بازار این صنف است که طناب را از دو سو می‌کشند و متاسفانه قیمت‌ها خیلی وقت است جلو زده است. تنوع وسایل و کیفیت خوب آنها اما ماندگاری نوشت‌افزار را بیشتر کرده است.

معرفی فروشگاه‌های نوشت‌افزار‌ در گراش

این لیست با همکاری اتاق اصناف گراش تهیه شده است.

* نوشت افزار مهرگان | عبدالمهدی اسمعیل نژاد | شهرک پردیس-ساختمان غدیر | ۹۳۰۳۳۳۹۵۸۵
* نوشت افزار سعادت | سعید سعادت | بلوار سعادت-جنب مدرسه سعادت | ۰۹۱۷۳۸۱۲۴۱۹
* نوشت افزار مهرابی | اسماعیل مهرابی | خ تمیز-جنب فروشگاه شهر | ۰۹۱۷۹۸۱۱۰۱۴
* نوشت افزار ابوالفضل | حکیمه منوچهری | خ تمیز-جنب فروشگاه رسالت | ۰۹۱۷۱۸۳۱۱۴۳
* نوشت افزار نور دانش | محمدرضا ایزدی | خ امام خمینی-جنب مسجد الغدیر | ۰۹۱۷۱۸۲۱۰۳۴
* نوشت افزار سرای دانش | محمدعلی رسولی نژاد | خ امام خمینی | ۰۹۱۷۷۸۲۰۰۲۷
* نوشت افزار باران | اکبر خیل تاش | خ امام خمینی-جنب مبلمان فانی | ۰۹۱۷۱۸۰۶۱۰۷
* نوشت افزار کیهان | محبوبه گنجی | خ بسیج-مقابل مدرسه فدک | ۰۹۳۸۳۸۴۱۲۰۹
* نوشت افزار مهر | اسمعیل اسمعیل نژاد | خ امام-ک کریمیان | ۰۹۱۷۱۸۰۴۹۶۴
* فرهنگ سرای سینا | محمد جعفر اسدی | بلوار معلم | ۰۹۱۷۸۸۱۴۴۷۶
* نوشت افزار آی نت | محمدعلی نادرپور | بلوار سرداران-خ شهید مطهری | ۰۹۳۶۷۴۷۴۴۹۸
* نوشت افزار صدرا | محمدعلی پورشمسی | بلوار سرداران | ۰۹۱۷۱۸۰۶۵۶۱
* نوشت افزار علی | مصطفی خوش آب | بلوار امام حسین-جنب مدرسه علی ابن ابی طالب | ۰۹۱۷۷۸۰۱۶۳۶
* نوشت افزار غدیر | غلامعباس اپرور | خ درمانگاه-جنب بانک ملت | ۰۹۳۷۳۴۴۵۱۱۵
* نوشت افزار نوین | محمود آذرآیین | بلوار معلم-مقابل ورزشگاه شهدا | ۰۹۱۷۳۸۱۲۵۱۳
* نوشت افزار نورالهدی | مهدی هرمی | بلوار سپاه-مقابل پارک لاله | ۰۹۱۷۲۱۸۸۰۹۷
* نوشت افزار علیپور | سمیه علی پور | ارد-خ انقلاب | ۰۹۱۷۲۸۶۴۲۵۴
* نوشت افزار طلوع فجر | عبدالجلیل محمدی | ارد-خ انقلاب | ۰۹۱۷۴۸۲۶۸۴۰
* نوشت گستر قاسمی | کلثوم قاسمی | ارد-کوچه فجر ۹ | ۰۹۱۶۴۰۷۵۴۲۰