هفتبرکه – صادق رحمانی: زهرا خوشابیزاده، خوشنویس فوق ممتاز و مدرس هنر خوشنویسی، از چهرههای شناختهشده این هنر در گراش است. او نخستین بانوی گراشی است که موفق به دریافت مدرک ممتاز انجمن خوشنویسان ایران شده و سالها در آموزش خط و تربیت هنرجویان فعالیت داشته است. خوشابیزاده با حضور در جشنوارههای هنری و تدریس مستمر، سهم مهمی در ترویج خوشنویسی در منطقه داشته است.
زهرا خوشابیزاده مدرک کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، و فوق دیپلم مددکاری اجتماعی گرایش کودک دارد و در حال حاضر کارمند اداره بهزیستی گراش است. او نخستین بانوی گراشی است که مدرک ممتاز خط نستعلیق، شکستهنستعلیق و کتابت را در سال ۱۳۸۳ دریافت کرده و اکنون هنرآموز دورهی فوق ممتاز در انجمن خوشنویسان گراش است. خوشابیزاده در چندین نمایشگاه گروهی، آثار هنری و تابلوخطهای خود را در معرض دید عموم قرار داده و به آموزش این هنر نیز مشغول است.
در ادامه گفتگوهای مرتبط به «اتفاق هنری گراش»، هفت پرسش مکتوب هفتبرکه و پاسخهای خوشابیزاده را میخوانید.
صادق رحمانی: علاقه شما به خوشنویسی از چه زمانی آغاز شد و چه انگیزهای باعث شد سالها با جدیت در این مسیر ادامه دهید؟
زهرا خوشابیزاده: سال ۱۳۸۱، زمانی که دانشجوی مقطع کارشناسی در دانشگاه اوز بودم، یک دوره آموزش خوشنویسی از سوی انجمن خوشنویسان اوز در دانشگاه برگزار شد. به صورت تفننی در این کلاسها شرکت کردم، اما همانجا متوجه شدم استعدادهایی در این هنر دارم. پس از فارغالتحصیلی، آموزش خوشنویسی را بهطور جدی در گراش آغاز کردم و دوره عالی شامل نستعلیق، کتابت و شکستهنستعلیق را در انجمن خوشنویسان اوز گذراندم. با افتتاح خانه فرهنگ و آغاز فعالیت رسمی انجمن خوشنویسان گراش در سال ۱۳۸۳، دوره ممتاز خود را در گراش ادامه دادم و موفق شدم مدارک ممتاز نستعلیق، کتابت و شکستهنستعلیق را دریافت کنم. تمرین و آموزش همچنان ادامه داشت تا اینکه در سال ۱۳۸۹ در کلاسهای فوقممتاز منطقهای شرکت کردم و موفق به قبولی در یکی از خطوط (چلیپا) شدم. به دلیل ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد، مدتی از فضای خوشنویسی دور ماندم، اما عشق و یاد خط هیچگاه از ذهنم فاصله نگرفت. اکنون پس از سالها وقفه، دوباره بهصورت جدی در کلاسهای فوقممتاز انجمن خوشنویسان گراش حضور دارم تا آخرین مرحله آموزشی خود را نیز به پایان برسانم.
رحمانی: به عنوان یک بانوی خوشنویس، فعالیت هنری در این حوزه چه تجربهها و دستاوردهایی برای شما به همراه داشته است؟
خوشابیزاده: به عنوان نخستین بانوی گراشی که موفق به دریافت مدرک ممتاز انجمن خوشنویسان شده است، به این مسیر افتخار میکنم. تاکنون در جشنوارههای مختلفی شرکت کردهام که از میان آنها میتوان به پذیرش در جشنواره «توراندخت» تهران در سال ۱۴۰۳ اشاره کرد. همچنین افتخار آموزش صدها دانشآموز را در کارنامه هنری خود دارم. از شیرینترین تجربههای من زمانی است که در یک نمایشگاه یا فضای فرهنگی، فردی به سراغم میآید و پس از معرفی خود میگوید: «خط زیبایم را از شما آموختهام.» این لحظهها برای من بسیار ارزشمند و انگیزهبخش است.
رحمانی: نگاه مردم گراش به هنر خوشنویسی و هنرمندان این رشته را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیا این هنر به اندازه شایستگی خود شناخته شده است؟
خوشابیزاده: مردم گراش هنر خوشنویسی را دوست دارند و آن را تحسین میکنند، اما به دلیل دشواری و زمانبر بودن این هنر، استقبال از آن به اندازه برخی رشتههای دیگر نیست. در این میان، آموزش خط تحریر بهویژه در میان دانشآموزان، نسبت به خوشنویسی با قلم و مرکب با استقبال بیشتری روبهروست.
رحمانی: چرا با وجود ظرفیتهای فراوان خوشنویسی، آثار و نشانههای این هنر در فضاهای عمومی و دیوارهای شهر کمتر دیده میشود؟ چه ایدههایی برای جبران این کمبود دارید؟
خوشابیزاده: فرهنگ و هنر نیازمند کار مستمر و فرهنگسازی مداوم هستند. بسیاری از استادان خوشنویسی گراش روحیهای متواضع دارند و چندان در پی معرفی و مطرح کردن هنر خود نیستند؛ به همین دلیل خوشنویسی در گراش تا حدودی مهجور مانده است. از سوی دیگر، پیشرفت فناوری و جایگزین شدن چاپهای صنعتی و بنرها به جای آثار دستنویس، موجب شده سهم هنرمندان خوشنویس در فضاهای عمومی کمتر شود. با این حال، معتقدم اگر به هنر اصیل ایرانی که ریشه در تمدن غنی این سرزمین دارد توجه بیشتری شود و از ابزارهای نوین، از جمله فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی، برای معرفی جذاب آن بهره گرفته شود، این هنر میتواند بار دیگر جایگاه شایسته خود را در جامعه پیدا کند.
رحمانی: کدام استادان و هنرمندان بیشترین تأثیر را بر مسیر آموزشی و هنری شما داشتهاند و چه ویژگیهایی از آنان الهامبخش شما بوده است؟
خوشابیزاده: دوره متوسط و خوش را نزد استاد فضلالله گلستانی در گراش به پایان رساندم. دوره عالی شامل نستعلیق، کتابت و شکستهنستعلیق را نزد استاد شمسالدین جامگوهری در اوز گذراندم. دوره ممتاز را در هر سه رشته نزد استاد محمد تمیز اخذ کردم و نخستین مرحله فوقممتاز را نیز نزد استاد علیرضا تلجنگانی با موفقیت پشت سر گذاشتم. اکنون نیز مرحله دوم فوقممتاز را نزد استاد محمد تمیز ادامه میدهم. یکی از سخنان استاد جامگوهری همیشه در ذهنم مانده است: «نمره هنر یک است و نمره اخلاق نود و نه؛ اگر این دو در کنار هم قرار بگیرند، آنگاه هنرمند واقعی خواهی بود.» تیزهوشی و دوری از حاشیهها را از استاد تلجنگانی آموختهام و تواضع، سخاوت علمی و انتقال بیدریغ دانش را از استادان ارجمندم، محمد تمیز و جواد اکبری. جا دارد از همه استادانم، بهویژه استاد تمیز و استاد اکبری، و نیز از حمایتها و تلاشهای مستمر استاد اکبری در پویایی و استواری انجمن خوشنویسان گراش صمیمانه قدردانی کنم.
رحمانی: از نگاه شما میزان حمایت نهادهای فرهنگی و مسئولان از خوشنویسی و هنرمندان این حوزه چگونه است و چه اقداماتی میتواند شرایط را بهبود بخشد؟
خوشابیزاده: هر زمان که از نهادها و مسئولان درخواست همکاری شده است، از جمله برای در اختیار گذاشتن فضای نمایشگاهی و امکانات مورد نیاز، همراهی و حمایت مناسبی صورت گرفته است. با این حال انتظار میرود هنر و فرهنگ در اولویت بیشتری قرار گیرد. گاهی تصور میشود مسائل مهمتری از هنر وجود دارد، در حالی که توجه به فرهنگ و هنر، یکی از مهمترین عوامل تقویت هویت اجتماعی و فرهنگی جامعه است و میتواند ما را در برابر بسیاری از آسیبها و تأثیرات فرهنگی و رسانهای بیرونی مصون نگه دارد.
رحمانی: طرح «اتفاق هنری گراش» چه فرصتهایی برای معرفی خوشنویسان، عرضه آثار و پیوند خوشنویسی با دیگر هنرها فراهم میکند و آینده این طرح را چگونه میبینید؟
خوشابیزاده: در آغاز، لازم میدانم از دوستانم در موسسه هفتبرکه برای طرح این ایده ارزشمند قدردانی کنم. «اتفاق هنری گراش» فرصتی فراهم کرده است تا هنرمندان شهر بتوانند آثار و توانمندیهای خود را بیشتر معرفی کنند و در معرض دید عموم قرار دهند. اگر این حرکت با استمرار، برنامهریزی و حمایت مسئولان همراه باشد، میتواند به بستری مؤثر برای تعامل میان رشتههای مختلف هنری، معرفی هنرمندان و اعتلای جایگاه هنر در گراش تبدیل شود و در آینده به عنوان یک رویداد فرهنگی ماندگار شناخته شود.
