هفت‌برکه: مروان خرم‌روز، منتقد تئاتر لار، در یادداشتی که بر نمایش رادیویی «چاه خون» نوشته، بر موفقیت این نمایش در ارتباط دادنِ داستان‌های شاهنامه با واقعیت‌های امروز جامعه تاکید کرده است.

14050710 Chahe Khun 1

نمایش «چاه خون» در مردادماه ۱۴۰۵ در سالن استاد جمالی لار اجرا شد، و در جلسه‌ی نقد و بررسی این نمایش که ۲۰ مرداد پس از آخرین اجرای نمایش برگزار شد، مروان خرم‌روز در کنار رضا آزاد دریایی، نویسنده و مدرس تئاتر، و مسعود غفوری، دکترای ادبیات انگلیسی، مهمانان ویژه‌ی این جلسه بودند. این نمایش به مدت دو شب در اوز نیز به روی صحنه رفت.

گفتنی است که نمایش رادیویی «چاه خون»، کاری از گروه تئاتر هامارتیا، به نویسندگی و کارگردانی فاضل قنادی، روزهای ۱۲ و ۱۳ مهرماه ۱۴۰۵ در سالن آبشار اندیشه اجرا خواهد شد (خبر در هفت‌برکه).

 

مروان خرم‌روز: حماسه، روایت اتفاقاتی است که در دوران باستان (ماقبل تاریخ) رخ داده است. در ورای نگاه حماسی، «چاه خون» ما را با جهان‌بینیِ جدیدی مواجه می‌کند که نمی‌توان آن را در نوع ادبی حماسه محدود کرد. کار استاد قنادی، نویسنده و کارگردان این نمایش، تقلید صرف و تکراری از کار حکیم فردوسی نیست بلکه این قصه با مفاهیم نو و امروزی در هم آمیخته است.

فاضل از اوضاع زمانه‌ی خود ناخرسند است و این داستان را دستاویزی برای بیان انتقادات خود قرار داده است.

نکته‌ی قابل تامل در «چاه خون»، نقش پررنگ زن در این اثر است. گرچه از نگاه نقادان، نقش زن در شاهنامه‌ی حکیم فردوسی همواره مورد مناقشه بوده، اما استاد قنادی گویی در این اثر، لباس یک تحلیل‌گر به تن می‌کند و با وسواس و ریزبینی خاص خود، به واکاویِ نقش زن در حیات اجتماعی ایران می‌پردازد و به نظر می‌رسد از این عرصه سربلند بیرون آمده است.

به نظر بنده، شاه‌بیت این اثر فاخر، دیدگاه روانشناسانه‌ی آقای قنادی نسبت به رفتار شخصیت شغاد است. گرچه تحلیل این اثر از دریچه‌ی علم روانشناسی در این مقال نمی‌گنجد و نیاز به قلم‌فرسایی بسیار و تخصص ژرف در این میدان دارد، اما پر واضح است که عدم ارضای نیازهای ابتدایی یک کودک، شخصیت‌ها را به سوی سرانجام غمبار و تراژیک سوق می‌دهد. قنادی این حقیقت را به شکلی عریان و با جسارتی مثال‌زدنی به تصویر می‌کشد.

سرانجام می‌توان گفت: «چاه خون» در بازخوانی داستان «رستم و شغاد» سرافراز بیرون آمده و توانسته است این داستان کهن را با واقعیت‌های تلخ روزگار ما به بهترین شکل تطبیق دهد.

مروان خرم‌روز / نهم مهرماه ۱۴۰۵