فرزاد خبازی – تحریریه نوجوان هفت‌برکه: اینترنت دهه ۸۰ گراش با نام دو شرکت گره خورده است: هرمز کامپیوتر و رایانت؛ دو شرکتی که بعد از ۲۵ سال همچنان فعالند. به مناسبت ۲۹ اکتبر، روز جهانی اینترنت، به سراغ مدیران این دو شرکت رفتیم و از آن‌ها درباره‌ی روزگار جوانی خودشان و نوزادی اینترنت پرسیدیم.
آب و جارو برای ورود اینترنت به گراش
مهندس عبدالرضا هرمزی یکی از اشخاصی است که برای راه‌اندازی اینترنت در گراش اقدام کرد. او در مورد تاریخچه هرمز کامپیوتر می‌گوید: «مجموعه هرمز کامپیوتر از سال ۷۹ کار خودش را آغاز کرد. کار مجموعه تلفیقی از خرید و فروش و آموزش بود. به اتفاق مرحوم برادرم (علی‌رضا هرمزی) و علی معین‌زاده، مصمم شدیم اینترنت را نیز به لیست خدماتمان اضافه کنیم. بدین ترتیب، فعالیت‌های هرمز کامپیوتر در زمینه اینترنت از سال مهرماه ۷۹ آغاز شد.»
این گروه مدتی نیز در لار، شرکت ستاره سرخ را مدیریت کردند: «در آن روزهای اولیه، اینترنت فقط در شیراز بود و یک شرکتی که با سازمان شهرداری و دانشگاه کار می‌کرد. طی جلساتی که برگزار شد، قرار شد که از طریق دیش ماهواره، اینترنت را در گراش راه‌اندازی کنیم؛ چون پس از فارغ‌التحصیلی از رشته کامپیوتر به این نتیجه رسیدم که دنیا به این سمت می‌رود و هر شهری نیازمند وجود اینترنت است. سپس سال ۸۰ در لار، ستاره سرخ را بنا کردیم.»
مهندس مهدی عالمی، مدیر شرکت رایانت، می‌گوید: «من به همراه محمد اکبری و مهندس رنجبر در رایانت فعالیت می‌کنیم. در دوره دانشگاهی که من و مهندس اکبری در یزد درس می‌خواندیم، چند واحد کارآموزی داشتیم و پس از اتمام دانشگاه در سال ۸۲ شروع به فعالیت در زمینه اینترنت کردیم.»
از شرایط اینترنت در دوره دانشگاهش پرسیدم. گفت: «اینترنت خیلی خیلی کم وجود داشت و در دانشگاه که بودیم یه خط دایال آپ dial up وجود داشت که سرعتش ۵۶ کیلوبیت در ثانیه بود! این سرعت در حد خواندن یک متن و ارسال یک ایمیل کاربرد و قابلیت استفاده داشت. در سال‌های بعد، در دانشگاه یه خط جدید با سرعت ۲۵۶ کیلوبیت راه‌اندازی شد که مقداری سرعت بهتری داشت.»
از عالمی پرسیدم از چه سال‌هایی نام اینترنت به گراش رسید. گفت: «در سال ۷۹ که نام اینترنت برای اولین بار به گوش‌مان رسید، اینترنت هنوز در گراش راه‌اندازی نشده بود. عمده‌ی استفاده از اینترنت در روزهای اولیه، ایمیل بود. به دلیل اینکه در خانه‌ی دانشگاهی‌مان سه نفر بودیم و هر سه نفر در رشته کامپیوتر و شبکه مشغول بودیم، تصمیم گرفتیم که بعد از دانشگاه، این رشته را ادامه دهیم که در ادامه شرکت رایانت را راه اندازی کردیم.»
مهدی عالمی از شرکت سحرواران هم در روزهای اول اینترنت نام می‌برد: «در سال ۸۱ هنگام کارآموزی ما، برای اولین بار اینترنت ماهواره‌ای را آقای آینه‌افروز و آقای محسن‌زاده با شرکت سحرواران به گراش آوردند. به دلیل نبود دیتا، مجبور شدند با اینترنت ماهواره‌ای با شرکت دوران که هنوز هم فعالیت دارد، قرارداد ببندند و در بیدله که تنها جایی بود که امکان بردن خط تلفن را داشت، اولین سرورهای dial up گراش راه‌اندازی شد. کارآموزی من و مهندس اکبری در دانشگاه همین زمینه‌ی راه‌اندازی و بهره‌برداری اینترنت از طریق شرکت دوران بود.»
خفن‌ترین‌های آن سال‌ها: ایمیل، فُروم و پخش زنده!
در سحرگاه اینترنت، انجام ساده‌ترین کارها از این طریق هم برای افراد مشغول در این زمینه لذت‌بخش بود زیرا تا به‌حال چنین اتفاقاتی را به چشم ندیده بودند.
کار به جایی رسیده بود که برای اینکه کاربران اینترنت با ابتدایی‌ترین امکانات وب آشنا شوند، کارگاه آموزشی یک‌روزه راه‌اندازی می‌شد! یکی از این کارگاه‌ها ۲۵ تیر ۱۳۸۹ برگزار شد که می‌توانید گزارش تلویزیونی‌اش را در یوتیوب (اینجا) ببینید.
مهندس عالمی می‌گوید: «همین ایمیل، یکی از جالب‌ترین ابزارهای دهه ۸۰ بود که بر خلاف الان که از طریق وب انجام می‌شود، در گذشته از طریق outlook expressصورت می‌گرفت. یکی دیگر از ابزار جالبی که در دوران دانشگاه ازش استفاده می‌کردیم، فُروم Forum بود، که بیشتر بحث تخصصی بود. اولین فروم گراش نیز انجمن رایانت بود که در آن دوران خیلی مورد استقبال قرار گرفت، و از این طریق، مردم در گراش می‌توانستند به صورت داخلی با هم ارتباط برقرار کنند. بخش جالب این سرور این است که هنوز هم وجود دارد و قابل استفاده است.»
مهندس هرمزی هم می‌گوید: «سرعت اینترنت آن موقع اصلاً قابل مقایسه الآن نیست. یکی از کارهای عجیبی که در آن زمان خیلی رایج بود، همین ایمیل و ارسال پیام‌ها بود. یکی از اتفاقاتی که در گراش خیلی مورد استقبال مردم قرار گرفت، این بود که در محل شرکت قبلی هرمز کامپیوتر (نزدیک حسینیه اعظم) با مهندس مدرسی آمدیم یک دوربین روی نشانی gerash.tv راه‌اندازی کردیم که با اتصال آن به اینترنت، حالت پخش زنده داشت و مردم می‌توانستند از سراسر دنیا آن را ببینند. به دلیل اینکه آن دوربین حسینیه اعظم را نمایش می‌داد، در دهه اول محرم، مردم خارج از گراش از دیدن این صحنه‌ها خوشحال شده بودند. یک بار من از آلمان یک ایمیل در مورد این قضیه دریافت کردم که نویسنده‌اش از دیدن گراش پس از سال‌ها خوشحال شده بود.»
ارتباطات با خارج از ایران سبب پیشرفت شرکت‌ها و نهادهای داخل گراش شده بود. مهندس هرمزی در این زمینه می‌گوید: «اولین ارتباط، ارتباط تجاری با دبی بود که در زمینه سفارش کالا و اجناس بود. الان این چیز خاصی نیست و خیلی رایج است؛ ولی در آن زمان، دیدن تصاویر کالا، به سفارش‌دهنده احساس دیدن کالا از نزدیک را می‌داد که سبب توسعه کار ما شد.»
باید با پیشرفت‌ها خودمان را تطبیق بدهیم
امروزه ورود هوش مصنوعی، اثری مشابه با ورود اینترنت به زندگی انسان را دارد. از مهندس عالمی پرسیدیم که آیا این اتفاق را مثبت می‌بینند یا خیر؟ گفت: «ورود اینترنت به زندگی روزمره انسان واجب بود، و هر کس که نتواند خود را با شرایط جدید تطبیق دهد قطعاً حذف می‌شود. برای مثال زمانی که dial up را راه‌اندازی کردیم، اگر نمی‌رفتیم به سمت adsl شرایط پیشرفت نمی‌کرد، زیرا که نمی‌توانستیم با سرعت کم dial up کار خود را پیش ببریم. و حتی adsl هم همینجور بوده اگر به سمت wireless نمی‌رفتیم سرعت اینترنت تغییر نمی‌کرد. انسان باید خود را در تمام زمینه‌ها تطبیق دهد. اگر نتوانستیم خود را تطبیق دهیم قطعا حذف خواهیم شد. الان هم هوش مصنوعی و تاثیر گذاشتن آن روی بسیاری از شغل‌ها هم همین است.»
مهندس هرمزی هم در این زمینه می‌گوید: «هوش مصنوعی برای مردم تازگی دارد اما برای ما از زمان ورود آن زیاد غریب نبود، زیرا که ما درس هوش مصنوعی را در سال ۷۷ خوانده‌ایم و می‌دانستیم که در آینده در هر صورت چنین چیزی وارد زندگی انسان می‌شود. اما به این صورت نیست که بگوییم تمام شغل‌ها حذف می‌شود. قطعاً نیروی انسانی خطای بیشتری دارد ولی خب، هیچ وقت قرار نیست به این سمت حرکت نکنیم زیرا که دنیا به آن سمت می‌رود و ما باید خود را با این شرایط وفق دهیم.»
این تاریخچه‌ی بسیار کوتاهی از ورود اینترنت به گراش از طرف خدمات‌دهنده‌هاست. گزارش چند سال پیش فرشته صدیقی با عنوان «چه کسانی اولین بار اینترنت را به گراش آوردند؟» را هم اینجا بخوانید.
اما بخش اصلی این تاریخچه، کاربران اینترنت هستند. شما اولین بار کی و کجا با اینترنت به دنیا وصل شدید؟
