سجاد فتحی* : ۱۷ امرداد در تقویم ما به نام روز خبرنگار نامگذاری شده است. دهها سال پیش، همزمان با انقلاب مشروطه، در زمان مواجهه ایرانیان با پدیدههای نوین اداری و رسانهای، واژههایی در کشورمان باب شدند که در درون خود معانی عمیقی داشتند.
از جمله این واژهها، «ارباب جراید» بود که بیانگر طرز تفکر ایرانیان در مواجهه با این پدیدههای جدید بودند. معنی واژه ارباب جراید نیز این بود که فعالان رسانهای در شمایل ولینعمت جامعه قرار دارند و هر نوع پیگیری از سوی آنان باید با پاسخ معقول از سوی مسئولان همراه شود. متاسفانه این واژهها نیز مانند بسیاری از واژههای دیگر، از معنا تهی شدهاند و امروز اصحاب قدرت به خود اجازه میدهند هر نوع برخوردی با فعالان رسانهای داشته باشند.
شاید بازخوانی تاریخ گواه روشنی بر این مدعا باشد. طلاییترین دوران آزادی بیان در کشور ما، انقلاب مشروطه بود. در آن ایام که سایه استبداد کمی زایل گشته بود. در دوران مصدق هم همین وضعیت حکمفرما بود که البته منصافه باید گفت روزنامهنگاران هم تندرویهایی داشتند. شاید سرنوشت فرخی یزدی عبرتانگیزترین نمونه است. احمد شاه قاجار در طول تاریخ ایران اولین پادشاهی است که با شکایت یک رعیت و روزنامهنگار (فرخی یزدی) در دادگاه حاضر شد. بعدها با سر کار آمدن رضاخان، پروندهای با اتهام اسائه ادب به مقام سلطنت برای فرخی یزدی تشکیل شد و سرانجام با تزریق آمپول هوا به قتل رسید. این حوادث واقعیتهایی تاریخی است که تا به امروز تکرار نشده و حتی یک استاندار را نیز نمیشود به دادگاه برد.
اما امروزه در شاخص آزادی مطبوعات متاسفانه کشور ما از میان ۱۸۰ کشور در رتبه ۱۷۶ قرار گرفته است که این وضعیت بیانگر دشواریهای کار خبری در کشور عزیزمان است و البته فعالیت خبری در رسانههای محلی به مراتب دشوارتر است. در سالی که گذشت، شاهد اتفاقاتی تلخ برای اصحاب رسانه در شهرستان گراش بودیم؛ از اعلام جرم گرفته تا بازداشت و طی کردن پلههای دادگاه مطبوعات.
شاید دلیلی که در جوامع پیشرفته سعی در جرمزدایی از فعالیتهای رسانهای دارند این نکته است که از طریق جریان سیال رسانهای است که میشود جامعه را در مسیر پالایش از رانت و فساد قرار داد. در مقابل در کشور ما گاهی مسئولانی میآیند که از سواد رسانهای کافی برخوردار نیستند و نحوه برخورد با ارباب جراید را آموزش ندیدهاند و از این رو است که گاهی برخی مسئولان رسانه را بابت این که چرا عکس من در خبر نیست، یا اینکه چرا از فلان وعده انتخاباتی من سوال پرسیدهای مورد عتاب قرار میدهند و به جای اینکه پاسخگوی رفتار مدیریتی خویش باشند، رسانه را با روابط عمومی خودشان اشتباه میگیرند.
باید توجه داشت که جامعه بدون داشتن رسانه آزاد، مستقل و پرسشگر، هیچ نسبتی با توسعه نمیتواند برقرار کند و بدون رسانه که رکن چهارم دموکراسی است، اساسا مردمسالاری، رفاه و پیشرفت مادی و معنوی محقق نخواهد شد.
*سجاد فتحی، رییس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی گراش
