هفتبرکه: سومین کتاب فاضل نریمانی، نویسندهی فداغی، با عنوان «داستانهای فداغی: برکه تخممرغی» از سوی انتشارات پَر سرخ در ۱۷ صفحه، پاییز امسال منتشر شد. این کتاب با الهام از یکی از روایتهای فولکلور فداغی و برای گروه سنی کودک و نوجوان نوشته شده و قصهی سخاوت و تعلق خاطر مردمان این خطه به خاکشان است.
قصهای کهن برای کودکان امروز
سومین کتاب فاضل نریمانی، یک داستان کوتاه، برگرفته از یکی از روایتهای قدیمی در مورد زنی از اهالی فداغ به نام «دازهرا» و سخاوت و همت او برای ساخت یک برکه در مسیر مسافرانِ خسته، است. نریمانی با زنده کردن این حکایت قدیمی در قالب داستانی و پیوند آن با فضایی امروزی و مشابه، آموزههای اخلاقی مانند صبر، احساس مسئولیت نسبت به همنوع و تلاش و کوشش برای آبادانی زادگاه را به گروه سنی کودک و نوجوان میآموزد. از سوی دیگر، استفاده از روایتی شفاهی از دل فرهنگ عامهی مردم فداغ، پاسداشت بخشی از فرهنگ و هویت گذشتگان این خطه است که اکنون بر صفحات کاغذی به نسلهای جدید شناسانده میشود. او از یکی از نمادهای جنوب یعنی برکه، در وزن دادن به داستانش استفاده کرده است.
در مقدمهی این کتاب به قلم نویسنده میخوانیم: «بچههای نازنین، این کتاب با عشق برای دلهای پاک و خیالهای رنگارنگ شما نوشته شده است. […] این کتاب هدیهای است برای شما؛ برای شناختن ریشهها و دوستی با قصههایی که از دل مردم ساده و مهربان برخاستهاند.» (۳)
این کتاب با تصویرگری و صفحهآرایی مهدی شیردل، هر صفحه را با نقاشیهای زیبا همراه میکند تا خواننده لذت بیشتری از خواندن داستان آن ببرد. در صفحهی پایانی کتاب، نویسنده از کودکان دعوت کرده است تا نقاشی نیمهتمام از این برکه را تکمیل و رنگآمیزی کنند.
دو کتاب دیگر از نریمانی، با عناوین «شناختنامهی جامع باقر فداغی: پژوهشی در فرهنگ عامه و ادبیات بومی جنوب»، و «مسیر رنج باقر فداغی: نگاهی جامعهشناختی به هویت و شعر جنوب» نیز تیرماه امسال منتشر و در هفتبرکه معرفی شد که میتوانید از اینجا بخوانید.
در گفتگو با نویسنده: «میخواستم کودکان جنوب، تاریخ و فرهنگ بومیشان را با قصه و تصویر بشناسند.»
فاضل نریمانی، فعال فرهنگی اهل فداغ، متولد سال ۱۳۶۳ است و مدرک کارشناسی مشاوره از دانشگاه پیامنور بیرم دارد و در حال حاضر به عنوان نجار و MDFکار در عمادشهر مشغول به کار است. نریمانی در سومین تجربهی نویسندگی به سراغ داستان کودک رفته است، اما داستانش همچنان برگرفته از فرهنگ فداغ است.
او در گفتگو با هفتبرکه در مورد داستان این کتاب میگوید: «داستانهای فداغی: برکهٔ تخممرغی» قصهای تصویری برای کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۲ سال است. ماجرای آن دربارهٔ پیرزنی مهربان در فداغ قدیم به نام دازهرا است که با پسانداز بخشی از پول فروش تخممرغهایش، برای مسافران تشنهٔ بیابان، برکهای میسازد. سالها بعد، وقتی برکه رو به ویرانی میرود، مردم فداغ با همکاری هم آن را از نو میسازند.»
از نویسنده میپرسم علت استفاده از روایتی شفاهی از فرهنگ عامه در قصه چیست؟ و نریمانی پاسخ میدهد: «میخواستم بچههای فداغ و دیگر کودکان جنوب، تاریخ و فرهنگ بومیشان را با زبان قصه و تصویر بشناسند.»
آیا این برکه هم واقعا وجود دارد؟ نویسنده میگوید: «بله. این برکه افسانه نیست و واقعاً وجود دارد. برکهی تخممرغی امروز در خروجی فداغ به سمت بیرم، کنار پل رودخانهی محمدزینا قرار دارد و قابل استفاده است. در سال ۱۳۹۰، هزینهی مرمت آن حدود هفتصد هزار تومان بود. تیرآهن سقف، سیمان و پر کردن دوبارهی برکه جدا از این مبلغ بود و با کمک خیرین فداغی انجام شد.»
نریمانی در مورد احساس تعلق خاطر مردم این خطه با خاک و آبادانی آن میگوید: «روزگاری مردم فداغ، حتی نیازمندترین آنها، با پسانداز درآمد اندک خود برکه میساختند تا در آینده دچار کمبود آب نشوند. امروز هم لازم است مسئولان مربوطه همت کنند و مشکل کمبود آب شرب در فداغ را بهطور دائمی حل کنند.»
این نویسنده چهار کتاب دیگر نیز برای چاپ آماده کرده است. دو کتاب برای کودکان و نوجوانان است: «بیبی بانو و مار گمپو» و «عالی سیاه بدجنس» و دو کتاب پژوهشی دربارهی میراث تاریخی فداغ: «سد تاریخی گمپو؛ نگین ساسانی فداغ» و «قلعه میمون، دژی بر فراز تاریخ و اسطوره» همه این آثار یک هدف مشترک دارند، یعنی ثبت و معرفی تاریخ، طبیعت و فرهنگ فداغ برای مخاطبان امروز و نسلهای آینده.
نریمانی میگوید: «این چهار اثر، در کنار کتابهای منتشرشده، تصویر یک پروژهی فرهنگی یکپارچه است که در آنها، هم از زبان پژوهش و هم از زبان قصه، به شناخت و حفاظت از میراث فداغ میپردازم و نسل جوان و کودکان مخاطب من است.»
علاقهمندان از کجا میتوانند «برکهی تخممرغی» را تهیه کنند؟ او پاسخ میدهد: «کتاب بهزودی در خود فداغ توزیع خواهد شد. مغازهی آقای رمضانی و عکاسی میثم از محلهای عرضهی آن هستند. محلهای توزیع و قیمت کتاب هم بهزودی اطلاعرسانی میشود.»
تورقی در «داستانهای فداغی: برکه تخممرغی»
در بخشی از این قصه میخوانیم: «دازهرا هر روز حیواناتش را برای چرا به صحرای اطراف روستا میبرد تا در هوای آزاد بگردند. در آنجا جادهای خاکی بود که مسافران زیادی از آن عبور میکردند. در گرمای شدید جنوب، خیلی وقتها مسافران خسته و تشنه بودند، اما در آن بیابان خشک، نه سایهای برای استراحت بود و نه آبی برای نوشیدن. دازهرا همیشه با دیدن لبهای خشک مسافران، دلش به درد میآمد.» (۷)
