ذره‌بین تاریخ ۵۹ – دوره‌ی جدید: ایراهستان کجاست؟

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: شناخت سرزمین‌ها، شهرها و آبادی‌های پیرامون جایگاه‌ی زندگی‌مان ما را با مردم آن نزدیک‌تر می‌نماید. از این راه باشندگان با شادی‌ها و گرفتاری‌های هم آشنا شده، راهی همسان برای پایداری شادی‌ها و همگون در از میان برداشتن رنج‌های خود خواهیم یافت. برای این شناخت تنها راه واکاوی جغرافیا، تاریخ و فرهنگ […]

اردیبهشت ۲۲, ۱۴۰۲

کمد ۲۵: «زبان اچمی» در یک پژوهش دانشگاهی

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: چندی پیش در سایت هفت‌برکه ‌گراش در ستون «ذره‌بین تاریخ» به ‌پیشباز کتاب «درآمدی بر شصت گویش زبان ‌اَچُم» رفتیم (اینجا بخوانید). اکنون هم به مناسبت «روز جهانی زبان مادری» (دوم اسفندماه) با پژوهش این جوان فرهیخته، کارشناس ‌ارشد زبان‌شناسی و پژوهشگر زبان فارسی «سیّد قطب‌الدین موسوی» آشنا می‌شویم. امید که […]

اسفند ۴, ۱۴۰۱

ذره‌بین تاریخ ۵۸: به پیشباز کتاب «درآمدی بر شصت گویش زبان اَچُمی»

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: کارشناس ارشد زبان‌شناسی و پژوهشگر زبان فارسی «سید قطب‌الدین ‌موسوی» کاری بایست و شایسته درباره‌ی نام زبان مردم جنوب مرکزی ایران به انجام رسانیده است (خبر در هفت‌برکه). با خجسته‌باد به این جوان فرهیخته، بی‌گمان کاری ارزنده به جامعه پژوهشگران تاریخ و فرهنگ و مردم خون‌گرم و دوست‌داشتنی جنوب فارس پیشکش […]

مهر ۱, ۱۴۰۱

ذره‌بین تاریخ ۵۷: دست‌کاری در یکی از مهم‌ترین عکس‌های تاریخ لار

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: سخن از تنها پیکره‌ای‌ست که از «مرحوم سید عبدالحسین ‌مجتهد دزفولی، شوشتری (سیّد لاری)» بر جای مانده است. این پیکره هنگام نماز نیمروز در شیراز برداشت شده است. برابر گزارش «کتاب ‌آبی» ایشان در «سیزدهم ماه اکتبر (۱۹۰۷ م. / یکشنبه ۱۰ رمضان ۱۳۲۵ ھ.ق.) «با هفتاد [۷۰] نفر از مریدان […]

شهریور ۲۵, ۱۴۰۱

ذرّه‌بین تاریخ ۵۶: چگونگی برخورد حاکم لار با استعمار پرتغال

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: ۱۲ شهریورماه «روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس» نامیده شده است. بزرگ‌داشت این روز به فراخور شهادت «رئیس‌علی ‌دلواری» دلیرمرد تنگستانی در پیکار با استعمار انگلیس (سال ۱۹۱۵ م.) است. ما به سال‌ها پیش (۹۲۱ ھ.ق. / ۱۵۱۵ م.) بازگشته، گوشه‌ی تاریکی از تاریخ آغازین چیرگی استعمار کهنه «پرتغال» بر «جزیره […]

شهریور ۱۸, ۱۴۰۱

ذره‌بین تاریخ ۵۵: از تاریخ‌سازی به جغرافیاسازی

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: در چند شماره‌ی پیشین ذرّه‌بین تاریخ، جغرافیای سیاسی سرزمین پارس را مرور و چند پرسش از تاریخ‌دانان و تاریخ‌نگاران لاری مطرح کردیم. شاید خوانندگان تصور کنند که افسانه‌پردازی آنها تنها در حوزه‌ی تاریخ رخ داده است. اما چنین نیست. این دروغ‌گویی به حیطه‌ی جغرافیا هم کشیده شده است. نمونه‌ای می‌آورم تا […]

شهریور ۴, ۱۴۰۱

ذره‌بین تاریخ ۵۴: چند پرسش که بی‌پاسخ ماند

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: چه زیبا و دلنشین است زیستن در همسایگی مردمی مهربان و فرهیخته با تاریخی راستین! نخست چند نکته روشن گردانم. پیکره‌ها و نقشه‌های نوشته از آرشیو شخصی و به انتخابم می‌باشد. هرگاه از جایی دیگر برداشت شود، در حاشیه آورده می‌شود. نقشه‌ای که برای ذره‌بین ‌تاریخ (۵۳) انتخاب شده‌، متناسب با […]

مرداد ۲۸, ۱۴۰۱

ذره‌بین تاریخ ۵۳: فارس از روزگار قاجار تاکنون

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: در ذرّه‌بین تاریخ ۵۲ تقسیمات کشوری تا میانه سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار را آوردیم و نوشتیم که از آن پس، «بنادر و جزایر خلیج فارس» از ایالت فارس جدا شد و یکی از ۲۷ ایالت و ولایت شمرده شد. همچنین نگاشتیم که ایالات را والی و ولایات را حاکم اداره می‌کرد. نیز […]

مرداد ۲۱, ۱۴۰۱

ذره‌بین تاریخ ۵۲: جغرافیای پارس تا روزگار قاجار

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: در ذره‌بین تاریخ پیش (شماره ۵۱) تقسیمات فارس را در آغاز روزگار صفوی آوردیم. اکنون دنباله آن: تقسیمات سیاسی کشور در درازای روزگار صفوی تقسیم کشور از نظر سیاسی و مالی کاری‌ست که در ایران سابقه درازی داشته و از شاهنشاهی هخامنشیان به یادگار مانده است. این شیوه را نزد مورخان […]

مرداد ۱۴, ۱۴۰۱

ذره‌بین تاریخ ۵۱: سرزمین پارس در روزگار صفوی

هفت‌برکه – غلامحسین محسنی: در ذرّه‌بین گذشته (شماره ۵۰) از تقسیمات فارس در روزگار ایلخانان مغول آوردیم و نگاشتیم که تا آن روزگار از شهری به نام «لار» در جنوب ‌خاوری فارسی سخنی در میان نیست و هیچ گزارشی از وجود آن در منابع تاریخی و جغرافیایی داده نشده است. نخستین گزارش درباره‌ی «ولایت ‌لار» […]

مرداد ۷, ۱۴۰۱