مسعود، رییس‌جمهوری با آستین کوتاه

هفت‌برکه – راحله بهادر: شاید شما هم این روزها، عکس مسعود پزشکیان، رییس جمهور ایران را که با تیشرت سبزرنگ در یک جلسه‌ی کاری رسمی حاضر شده است، در شبکه‌های اجتماعی دیده باشید. آیا این یک دستورالعمل غیر رسمی نیست که فرماندار و مدیران شهرستان هم باید به فکر زدن حرکات خلاقانه برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی باشند؟

قضیه این است که رییس‌جمهور ایران، در نشست تخصصی شورای همکاری دولت و دانشگاه درباره بحران آب، به منظور صرفه‌جویی در مصرف انرژی، کت خود را از تن درآورده و از حاضران نیز خواسته برای راحتی بیشتر و استفاده نکردن از کولر، همین کار را انجام دهند. (عکس در سایت دولت)

این رفتار رییس جمهور، بیشتر از شعارزدگی و توصیه‌ی زبانی به صرفه‌جویی، یک اقدام عملی کم‌خرج برای اصلاح عادت‌ها و رفتارها در سطح رسمی و ادارات است؛ رفتاری که شاید مردم انتظار دارند از خود مسئولان و ادارات شروع شود.

نمونه معروف اصلاح عادت‌های روزمره و به‌خصوص ساده کردن پوشش اداری، برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی؛ در کشور ژاپن و پویشی با نام «کول بیز (Cool Biz)» است که از سال ۲۰۰۵ شروع شد. در آن زمان دولت ژاپن از کارمندان خود خواست به منظور صرفه‌جویی در مصرف انرژی، در تابستان و فصول گرم سال از کت و کراوات استفاده نکنند.

راحت‌تر کردن پوشش اداری هم از جنبه‌ی اقتصادی و هم فرهنگی می‌تواند در گراش هم رخ دهد. به نظر می‌آید با توجه به تابستان‌های بلند و داغ شهرستان گراش، الگوبرداری از رفتار نمادین پزشکیان و به طور کلی کول‌بیز کردن پوشش و سبک زندگی در سطح ادارات، نه یک انتخاب پوشش ساده در سطح شخصی، بلکه یک ضرورت است و اگر در سطح گسترده اجرایی شود می‌تواند تاثیرات موثری در کاهش مصرف انرژی داشته باشد.

از جنبه‌ی فرهنگی، پوشش کارمندی مردان که بیشتر با کت و شلوار رسمی است، اغلب از دید جامعه یک پوشش خشک و تکراری است که با تغییر آن به سمت پوشش‌های ساده‌تر می‌تواند چهره‌ی ادارات را دگرگون کند. این تغییر پوشش که معمولا با تغییر رنگ هم همراه است به معنای نزدیک‌تر شدن کارمندان و مسئولین و روسای ادارات به پوشش واقعی افراد در جامعه است؛ که می‌تواند نشانه‌‌ی کم کردن فاصله‌ای باشد که اغلب مردم بین مراکز دولتی و کارمندان و روسای آنها و سطح عادی جامعه حس می‌کنند و اصطلاحا باعث شود ادارات را از خودشان بدانند.

از جنبه‌ی اقتصادی هم اگر همین تغییر پوشش و استفاده از لباس‌های خنک‌تر و سبک‌تر، یک تاثیر حداقلی در صرفه‌جویی و دمای وسایل سرمایشی در تابستان داشته باشد، قابل دفاع بودن آن را بیشتر می‌کند.

در این میان نباید نقش روابط عمومی‌ها را در این رابطه نادیده گرفت. روابط عمومی‌ها به عنوان پل ارتباطی میان مردم و اداره‌ی خود می‌توانند نقشی فراتر از خبررسانی‌های روتین داشته باشند و با تغییر رویکرد در پوشش اداری کارمندان و روسا، آن را عملا به اطلاع جامعه هم برسانند و ارتباط خشک ارباب‌رجوع و کارمندی را از نو بدوزند.

نمونه دیگر این رویکرد روابط عمومی است خبری است که روابط عمومی استانداری فارس منتشر کرد: «راز عکس‌های ضدنور سالن جلسات استانداری فارس!» در این خبر اشاره می‌شود: «از اولین جلسه روزهای گرم، دکتر حسینعلی امیری به محض ورود به سالن جلسات دستور می‌داد اسپیلت‌ها را خاموش کنند و پنجره‌ها را باز کنند.» که این موضوع باعث می‌شود که بازتاب نور طبیعی روی بنرها و میزها، عکس را خراب کند ولی همین عکس‌های ضدنور بهتر پیام صرفه‌جویی را منتقل می‌کند.

در کشوری که با انوع بحران‌های انرژی از آب و برق و گاز و سوخت، روبرو است؛ تغییر عادت‌ها و حرکت به سمت کول‌بیز کردن سبک زندگی، نیازمند تغییر دیگر عادت‌های اداری در ادارات هم است؛ عادت‌هایی مانند استفاده کردن از نور طبیعی در طول روز، و خاموش کردن وسایل اداری که به طور مداوم استفاده نمی‌شوند؛ گام‌های کوچک، اما تاثیرگذار برای صرفه‌جویی و استفاده از ظرفیت‌های بوم‌شهری به شکل اقتصادی است که تا حدودی با مفهوم کول‌بیز هم‌پوشانی دارد.

اما نکته‌ای که اینجا نمی‌توانیم از گفتن آن چشم‌پوشی کنیم این است که باید پذیرفت راحت و ساده کردن پوشش و حذف کت، صرفا یک مقوله‌ی مردانه نیست. استفاده از پوشش خنک‌تر و رنگ‌های روشن‌تر برای زنان کارمند هم می‌تواند به اندازه مردان مهم و اثرگذار باشد. موضوعی که ممکن است مانند تغییر ساعت با چالش‌های فرهنگی و اجتماعی روبه‌رو شود اما در نهایت ضرورت‌های اقتصادی گاهی در نهایت به تغییرات فرهنگی منتهی می‌شود.

پوشش ساده‌ی پزشکیان یادآور همان گفته‌ی قدیمی است که به عمل کار برآید به سخندانی نیست. در شرایط سخت اقتصادی و مصرف انرژی که مردم همیشه سیبل اصلی درخواست‌ها برای صرفه‌جویی  و تاب‌آوری بحران انرژی هستند، این بار یک حرکت کوچک در تغییر پوشش کارمندان و روسای آنها می‌تواند ادارات را در کنار مردم و همدرد آنها به تصویر بکشد.

کت در آوردن می‌تواند به معنایی دیگر، آمادگی برای جسارت تغییر هنجارهای همیشگی که خیلی وقت است نیاز به تغییر دارند هم است؛ یگ گام عملی و کوچک که راهی تازه برای مدیریت بحران انرژی و تلطیف کردن چهره‌ی عمومی ادارات باشد. شما پیش‌نهاد ساده و کم خرج دیگری برای کاهش مصرف انرژی دارید؟